Toshkentlik 28 yoshli Jasur Rahimov televizor oldida o’tirib, Monaco ko’chalarida Porsche EVO mashinasining sukunatda uchib o’tayotganini ko’rdi. Ovoz yo’q edi. Ya’ni, motor ovozi emas — atrof-muhit tovushlari: tomoshabinlarning chinqirig’i, shinalarning asfaltga ishqalanishi, elektr zaryadi ovozi. Jasur o’sha kuni birinchi marta o’ziga savol berdi: «Nima uchun bu chempionat haqida hech kim gapirayotgani yo’q?»
O’sha kech u Formula E haqida uch soat o’qidi. Bugun esa sezon 2026/27 boshlanishi oldidan u birinchilardan biri bo’lib startni kutmoqda. O’zbekistonda elektr transport va elektr sportga qiziqish yildan-yilga o’smoqda — va Formula E bu qiziqishning eng yorqin belgisi.
Содержание
Gen3 Evo: raqamlar ortidagi haqiqat
Formula E Gen3 Evo mashinalari — bu shunchaki yangi avlod emas. Bu kontseptsiyaning tubdan o’zgarishi. Oldingi Gen3 versiyasi soatiga 322 kilometrga yetgan bo’lsa, Evo versiyasi ushbu ko’rsatkichni soatiga 340 kilometrdan oshirib yubordi.
▌ 💡 Gen3 Evo mashinasi 0 dan 100 km/soatga 1,82 soniyada tezlashadi — bu Formula 1 mashinalarining ko’p versiyasidan tezroq.
Quvvat ham oshdi. Oldingi sezonda maksimal quvvat 350 kVt bo’lgan bo’lsa, yangi Evo 400 kVt beradi. To’g’ri, bu raqamlarni ko’chada odamlarga aytsangiz, ko’pchilik bosh irg’aydi. Lekin bir narsani tushuntirsak oydinlashadi: bu quvvat — o’rta sinf elektr avtomobilidan taxminan to’rt-besh marta ko’p.
Batareya texnologiyasi ham o’zgardi. Regenerativ tormozlash tizimi endi orqa o’qda ham ishlaydi — ya’ni tormozlangan paytda yo’qolgan energiya yana ishga aylanadi. Bu velosipeddagi dinamo kabi: tepsangiz ishlaydi, to’xtasangiz ham energiya yig’iladi.
Jamoalar: kim kimni quvib o’tadi
Sezon 2026/27 da Formula E da o’n jamoa qatnashadi. Har birining o’z hikoyasi bor.
Porsche — nemis avtomobilsozligi mashhur brendi sifatida Formula E ga kirib kelgan kundan beri muvofiqlik uchun kurashmoqda. Lekin 2025 sezonda Antonio Feliks da Kosta bilan birinchi pog’onaga chiqqandan so’ng jamoa ishonchini tikladi. 2026/27 da Porsche yagona maqsad bilan chiqadi — chempion unvoni.
Jaguar TCS Racing — ingliz jamoasi oxirgi ikki sezonda eng barqaror ko’rsatkichlarni namoyish etdi. Mitch Evans va Nick Cassidy — bu ikki haydovchi trassada bir-birlarining imkonini hisobga olib, o’zaro raqobatlashadi. Bu shaxmat o’yinini eslatadi: har hamla taktik.
Nissan — yapon brendi Formula E ga sa’y-harakat bilan kirgan bo’lsa-da, natijalar hali kutilgan darajaga yetmagan. Lekin 2026/27 sezonda Nissan batareya tizimida katta o’zgartirishlar qildi. Jamoa mutaxassislari bu o’zgartirishlar hal qiluvchi bo’ladi deb umid qilmoqda.
DS Penske, ERT Formula E, Mahindra, McLaren, Andretti — qolgan jamoalar ham natijalarga tashna. McLaren, ayniqsa, Formula 1 dan olgan tajribasini elektr poygasiga tatbiq etish ustida tinimsiz ishlamoqda.
Trassalar: shahar ko’chalarida poyga
Formula E ning eng katta farqi — bu trassalar. Formula 1 maxsus poyga yo’llarida o’tadi. Formula E esa shahar ko’chalarida — Monako, Tokio, Berlin, Jakarta, San-Paulo, Monreal.
Bu jihatdan u mahalliy bozorda o’tkaziladigan yarmarka kabi: odamlar o’z shahrida, o’z ko’chasida chempionatni ko’radi. Bilet sotib olmayoq ham balkonda kuzatish mumkin bo’lgan joylar bor.
Sezon 2026/27 kalendarida 16 ta etap belgilangan. G’ayrioddiy yangilik — Marrakesh etapi yanvarda boshlanadi, yakuniy etap esa Londonda iyulda bo’lib o’tadi. Toshkent yoki Samarqandda Formula E etapi bo’lishi haqida rasmiy gaplar hali yo’q, lekin Osiyodagi chempionat ishqibozlari umid bilan kutmoqda.
Nega Formula E muhim: raqamlar va haqiqat
2026 yilda jahonda sotilgan avtomobillarning 18 foizi elektr bo’ldi. Besh yil oldin bu raqam 4 foiz edi. Bu tendentsiya Formula E ning nima uchun muhimligini tushuntiradi: u bugungi kunda real muhandislik laboratoriyasi.
Formula E da ishlab chiqilgan batareya texnologiyalari, regenerativ tormozlash tizimlari va energiya boshqaruvi algoritmlari to’g’ridan-to’g’ri seriya avtomobillariga ko’chiriladi. Jaguar I-Pace, Porsche Taycan, Nissan Leaf — bularning hammasida Formula E dan olingan texnologiyalar bor.
Shuning uchun Formula E ning g’olibi shunchaki chempion emas. U — eng yaxshi muhandislar jamoasi bilan ishlagan haydovchi.
Poyga va bashoratlar: onlayn kuzatuv
Formula E tomoshabinlari har safar poygadan oldin va poygada jonli statistika, jamoalar strategiyasi, haydovchilarning batareya darajasini kuzatishadi. Bu ma’lumotlar ochiq — rasmiy Formula E ilovasi orqali jonli ko’rsatiladi.
Ko’pchilik ishqibozlar, ayniqsa yoshlari, poygalar oldidan prognozlar tuzishadi. Buning uchun ular turli onlayn platformalardan foydalanadi — masalan, Boost Win casino kabi saytlar avtosport ishqibozlariga prognoz va kuzatuv uchun imkoniyat beradi.
Jasurga o’xshash yoshlar Formula E ni Formula 1 dan farqli tomonlari bilan yaxshi ko’rishadi: u tezroq, kichikroq, yaqinroq. Trassada tomoshabindan besh metr narida mashinalar uchib o’tadi. Bu konsertga borishga o’xshaydi — lekin sahnada odamlar emas, 340 km/soatda yuradigan mashinalar.
Formula E — Formula 1 ning raqibimi?
Bu savolga to’g’ridan-to’g’ri javob beray: menimcha, Formula E Formula 1 ning raqibi emas va hech qachon bo’lmaydi. Lekin bu uning zaifligini bildirmaydi.
